Cyfrowe dzieciństwo pod nadzorem. Polska mierzy się z ochroną dzieci w internecie | Co do zasady

Opublikowany w czerwcu tego roku raport „Internet dzieci 2026” wskazuje, że 55% dzieci w wieku 7-12 lat regularnie korzysta z największych serwisów społecznościowych lub komunikatorów (choć nie są one przeznaczone dla tej grupy wiekowej), a 32% dzieci w wieku 7-14 lat miało kontakt ze stronami i aplikacjami zawierającymi treści erotyczne. Platformy algorytmiczne takie jak Facebook, Instagram, X czy TikTok mają realny wpływ na życie najmłodszych, ale ich aktywna kontrola stała się przedmiotem regulacji stosunkowo niedawno. Obecnie w Polsce trwają równoległe prace nad kilkoma projektami ustaw, które – choć nie tworzą jeszcze spójnego systemu ochrony małoletnich w internecie – mają istotnie zmienić krajobraz prawny w tym zakresie.

Świat zaostrza przepisy chroniące dzieci w sieci

Pod koniec zeszłego roku świat obiegła wiadomość o bezprecedensowej zmianie w australijskim porządku prawnym: 10 grudnia 2025 r. wszedł w życie tzw. Social Media Minimum Age Act 2024. Ustawa ta ograniczyła dostęp dzieci poniżej 16 roku życia do zakładania i posiadania kont w mediach społecznościowych. Zobowiązała też platformy do przeciwdziałania zakładaniu oraz utrzymywaniu kont już założonych przez osoby w wieku poniżej 16 lat.

Dyskusja, która rozgorzała w wyniku tych zmian, sprowokowała powstanie dalszych inicjatyw: ówczesny premier Wielkiej Brytanii Keir Starmer zapowiedział wprowadzenie w 2027 r. regulacji, która ograniczy dostęp osób poniżej 16 roku życia do największych platform, takich jak TikTok, YouTube czy X. W lipcu 2026 r. brytyjski rząd ogłosił również plany wprowadzenia internetowej „ciszy nocnej” dla osób w wieku 16 i 17 lat. Ma ona polegać m.in. na domyślnym wyłączeniu dostępu do mediów społecznościowych od północy do godziny 6.00 rano, wyłączeniu powiadomień w tym okresie oraz ograniczeniu stosowania uzależniających funkcji takich jak „auto-play”. Ograniczenia te mają obowiązywać domyślnie, jednak użytkownicy będą mogli je samodzielnie wyłączyć w ustawieniach konta[1].

W 2025 r. Komisja Europejska wydała wytyczne dotyczące środków służących zapewnieniu wysokiego poziomu prywatności, bezpieczeństwa i ochrony małoletnich w internecie, w których dopuszcza indywidualne ustalenie granicy wiekowej dostępu do mediów przez poszczególne państwa członkowskie. Mechanizmem pozwalającym na bezpieczną i skuteczną weryfikację wieku użytkowników ma być Europejski Portfel Tożsamości Cyfrowej, który umożliwi udostępnienie wyłącznie określonego rodzaju informacji w celu uzyskania dostępu do danej usługi – na przykład że dana osoba przekroczyła określony wiek.

Polskie prawo nie zawiera dziś przepisu, który wprost określałby „próg cyfrowej dojrzałości" na korzystanie z mediów społecznościowych. Ministerstwo Edukacji Narodowej ma jednak w planach skonkretyzować tę granicę. Deklaruje, że jego celem jest ograniczenie dostępu do mediów społecznościowych do czasu osiągnięcia przez dziecko określonego wieku – obecnie sugerowanego na poziomie 15 lat. Na konferencji sejmowej w czerwcu 2026 r. przewodnicząca Komisji do spraw Dzieci i Młodzieży poinformowała, że trwają prace nad ustawą wprowadzającą zakaz korzystania z mediów społecznościowych przez dzieci poniżej określonego wieku, jednak Ministerstwo nie opublikowało do tej pory żadnych projektów ustaw w tej materii.

Weryfikacja wieku bez samodeklaracji

Regulacją najbliższą idei wprowadzenia zakazu dostępu do szkodliwych internetowych treści dla najmłodszych, która ma szansę w najbliższym czasie stać się częścią polskiego porządku prawnego, jest rządowy projekt ustawy nr 2697 o ochronie małoletnich przed dostępem do treści pornograficznych w internecie. Zgodnie z jego założeniami dostawca usługi umożliwiającej dostęp do treści pornograficznych będzie musiał stosować mechanizm weryfikacji wieku i uniemożliwiać małoletnim dostęp do takich treści. Mechanizm ten nie będzie mógł opierać się na samodeklaracji wieku. Projekt wpłynął do Sejmu 9 czerwca 2026 r., a od 17 czerwca 2026 r. pozostaje na etapie prac Komisji Cyfryzacji, Innowacyjności i Nowoczesnych Technologii oraz Komisji do spraw Dzieci i Młodzieży.

Nawiązując do przedstawionych powyżej wskazań Komisji Europejskiej, projekt sugeruje, że weryfikacja wieku może w szczególności polegać na użyciu elektronicznego poświadczenia atrybutu potwierdzającego wiek w ramach Europejskiego Portfela Tożsamości Cyfrowej. Wnioskodawca projektu przewiduje, że małoletni mogą próbować obejść przepisy ustawy przy pomocy narzędzi VPN, wskazując jednocześnie, że narzędzia VPN są zasadniczo usługami płatnymi, co stanowi barierę dla małoletnich, a darmowe wersje mają znaczne ograniczenia w zakresie przepustowości.

Za naruszenie obowiązków wskazanych w projekcie przewidywane są sankcje finansowe:

• dla usługodawców niewywiązujących się z obowiązku stosowania mechanizmu weryfikacji wieku i uniemożliwiania dostępu małoletnim do tych treści – od 10 tys. do 1 mln zł,
• dla dostawców usługi dostępu do internetu niewywiązujących się z obowiązków w zakresie m.in. przekierowania połączeń odwołujących się do nazw domen niespełniających wymogów w zakresie weryfikacji wieku oraz usługodawców i dostawców usługi dostępu do internetu utrudniających kontrole – aż do 250 tys. zł.

Organem nadzoru i egzekwowania przepisów ma być Prezes Urzędu Komunikacji Elektronicznej (UKE), uprawniony do przeprowadzania kontroli, postępowań oraz nakładania kar pieniężnych.

Warto pamiętać jednocześnie, że w polskim prawie jest już instrument chroniący dzieci przed najbardziej szkodliwymi treściami. Zgodnie z art. 200 § 3 Kodeksu karnego, kto małoletniemu poniżej lat 15 prezentuje treści pornograficzne lub udostępnia mu przedmioty mające taki charakter albo rozpowszechnia treści pornograficzne w sposób umożliwiający takiemu małoletniemu zapoznanie się z nimi, podlega karze pozbawienia wolności do lat 3. Na etapie przedlegislacyjnym PUODO zwrócił uwagę na niespójność między progiem wiekowym obowiązującym w regulacji karnej (15 lat) a progiem proponowanym w projekcie ustawy (osoby małoletnie, tj. takie, które nie ukończyły 18 roku życia). Wnioskodawca projektu w odpowiedzi wskazał, że ustawa służy uzupełnieniu obowiązującego prawa w zakresie ochrony małoletnich, a jej projekt został skonsultowany również z Ministerstwem Sprawiedliwości, które jest właściwe w sprawach przepisów karnych.

Kolejne inicjatywy

Zmiany w zakresie ochrony najmłodszych w internecie dotyczą również kontroli miejsca i czasu, w jakim mogą oni z niego korzystać. Od 1 września 2026 r. ustawą z dnia 3 lipca 2026 r. o zmianie ustawy – Prawo oświatowe wprowadzony został zakaz używania telefonów komórkowych i powiązanych urządzeń elektronicznych w przedszkolach i szkołach podstawowych, a także możliwość wprowadzenia zakazu lub ustalenia innych warunków ich używania w szkołach ponadpodstawowych.

Zakaz ten obejmuje uczniów podczas całego pobytu na terenie szkoły – w czasie szkolnych zajęć edukacyjnych, podczas przerw oraz w trakcie zajęć edukacyjnych organizowanych poza terenem szkoły. Przewidziano jednak wyraźne wyjątki od zakazu: korzystanie z urządzenia jest dopuszczalne za zgodą nauczyciela w celach dydaktyczno-wychowawczych, na podstawie pisemnej zgody dyrektora szkoły ze względu na chorobę, niepełnosprawność lub inne szczególne potrzeby ucznia, a także w sytuacji bezpośredniego zagrożenia dla zdrowia lub życia osób przebywających na terenie placówki.

Regulacja ma również komponent edukacyjny – ustawa wskazuje na istotę współpracy szkoły z rodzicami w zakresie przestrzegania zakazów, a także kształtowania wśród uczniów postaw w zakresie higieny cyfrowej oraz odpowiedzialnego korzystania z technologii informacyjno-komunikacyjnych.

Dalszym krokiem w stronę zwiększenia ochrony małoletnich w internecie jest również kontynuacja prac nad dostosowaniem krajowego systemu prawnego do aktu o usługach cyfrowych (Digital Services Act, DSA). Celem tego rozporządzenia jest stworzenie bezpieczniejszego i bardziej przejrzystego środowiska w sieci poprzez wprowadzenie zasad odpowiedzialności platform internetowych za publikowane na nich treści oraz wzmocnienie praw użytkowników internetu, również tych najmłodszych. Prezydenckie weto ze stycznia 2026 roku spowolniło proces wdrażania zmian, pozostawiając Polskę w gronie państw UE, które wciąż nie dostosowały swoich przepisów do unijnej regulacji.

Rząd przyjął dwa projekty ustaw. Pierwszy z nich – projekt ustawy nr 2694 – wprowadza zmiany proceduralne i strukturalne w krajowych przepisach oraz desygnuje krajowych regulatorów:

• Prezesa UKE jako koordynatora ds. usług cyfrowych,
• Przewodniczącego KRRiT jako podmiot odpowiedzialny za nadzorowanie platform udostępniania wideo i rozpatrywanie wniosków o blokowanie występujących tam nielegalnych treści,
• Prezesa UOKiK jako podmiot odpowiadający za ochronę konsumentów.  

4 września Sejm przyjął poprawkę Senatu do projektu ustawy, która zostanie teraz przekazana do podpisu Prezydentowi.

Drugi projekt – projekt ustawy nr 2693 – skupia się na wprowadzeniu krajowej procedury umożliwiającej wydawanie nakazów uniemożliwienia dostępu do nielegalnych treści w rozumieniu DSA. Katalog czynów zabronionych wskazanych w projekcie obejmuje w szczególności przestępstwa określone w art. 200 § 3 i 5, art. 200a oraz art. 200b Kodeksu karnego, a więc czyny skierowane bezpośrednio przeciwko małoletnim, w tym dotyczące seksualnego wykorzystania dzieci. Nakazowi uniemożliwienia dostępu do treści, których rozpowszechnianie może wyczerpywać znamiona czynu zabronionego, o których mowa w wymienionych wyżej przepisach, będzie mógł zostać nadany rygor natychmiastowej wykonalności, co umożliwi niezwłoczne ich blokowanie. Projekt oczekuje obecnie na trzecie czytanie w Sejmie.

Podsumowanie

Całość obrazu wskazuje, że ochrona dzieci w internecie w Polsce rozwija się fragmentarycznie, sektorowo i wielotorowo. Z perspektywy praktyki prawniczej i biznesowej oznacza to konieczność bieżącego monitorowania równolegle toczących się procesów legislacyjnych, których ostateczny kształt – w tym kluczowe terminy wejścia w życie i szczegółowe obowiązki podmiotów świadczących usługi cyfrowe – pozostaje w wielu punktach otwarty.

Marta Reysner, Karolina Romanowska, adwokat, praktyka ochrony danych kancelarii Wardyński i Wspólnicy